लोड हुँदै...
Loading...
गत केही दशकमा, सुन र चाँदी दुवैले नेपाली घरपरिवार र लगानी रणनीतिमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेका छन्। सुनले ऐतिहासिक रूपमा पुस्तादरपुस्त यसको मूल्य कायम राख्दै आएको छ, जुन मुद्रास्फीतिविरुद्ध संरक्षण र सम्पत्तिको सुरक्षित भण्डारको रूपमा काम गर्दछ। नेपालमा, सुनको मूल्यले अपेक्षाकृत स्थिर वार्षिक वृद्धि देखाएको छ, प्रायः प्रतिवर्ष ८% देखि १२% को बीचमा बढ्दै गएको छ। यो स्थिरताले सुनलाई दीर्घकालीन सम्पत्ति संरक्षण, विवाह उपहार, र पैतृक सम्पत्तिको लागि प्राथमिकता प्राप्त विकल्क बनाएको छ। परिवारहरूले सुन लगानीको लागि मात्र होइन, बरु सांस्कृतिक र चाडपर्वहरू जस्तै दाइजो, तीज, दशैं, र तिहारको अवसरमा पनि किन्ने गर्दछन्।
यसको विपरीत, चाँदीले यसको बजार मूल्यमा अधिक उतारचढाव अनुभव गरेको छ। ऐतिहासिक रूपमा, चाँदीले नेपालमा अधिक अस्थिर ढाँचा देखाएको छ, जुन विश्वव्यापी औद्योगिक माग, भूराजनैतिक घटनाहरू, र मुद्रा गतिविधिहरूमा तीव्र प्रतिक्रिया दर्साउँछ। चाँदीको मूल्य परिवर्तन अधिक स्पष्ट भए पनि, यसले अल्पकालीन मुनाफाको अवसर पनि प्रदान गर्दछ। गत दुई दशकमा, चाँदीले विश्वव्यापी तेजी बजारहरूमा कहिलेकाहीं सुनभन्दा राम्रो प्रदर्शन गरेको छ।

नेपाली बजारले अन्तर्राष्ट्रिय प्रवृत्तिको अनुसरण गर्दै आएको छ, जसमा आयात शुल्क (लगभग १३% सीमा शुल्क) र चाडपर्वहरूको समयमा स्थानीय मागको उतारचढावले गर्दा थप प्रीमियम जोडिने गरेको छ। सुनले उच्च सम्पत्ति भएका व्यक्तिहरूलाई आकर्षित गर्न जारी राख्दा, चाँदीको सहज मूल्यले मध्यमवर्गीय परिवारलाई बहुमूल्य धातु लगानीमा सहभागी हुन अनुमति दिन्छ, जसले गर्दा नेपालमा द्विस्तरीय लगानी संस्कृति सृजना भएको छ।

उतारचढावको तुलना गर्दा, नेपालमा सुनले चाँदीको तुलनामा कम जोखिम देखाउँछ। यसको मूल्य स्थिर रहन प्रवृत्ति देखिन्छ, जसले पूर्वानुमान गर्न सकिने फिर्ता प्रदान गर्दछ र यो दीर्घकालीन योजनाको लागि उत्तम बनाउँछ। सुनको कम अस्थिरताको कारण यसको विश्वव्यापी माग, सीमित आपूर्ति, र एक पारम्परिक सुरक्षित आश्रय सम्पत्तिको रूपमा यसको भूमिका हो। नेपाली सन्दर्भमा, सुनले सामाजिक र आर्थिक महत्त्व कायम राखेको छ, जसले यसको मूल्यलाई थप स्थिर बनाउँछ किनभने खरिदकर्ताहरू सानो बजार उतारचढावको परवाह नगरी यसलाई किन्ने गर्छन्।
यसको विपरीत, चाँदी अधिक बारम्बार मूल्य उतारचढावको अधीन हुन्छ। यसको अस्थिरता अन्तर्राष्ट्रिय औद्योगिक माग र स्थानीय बजार अवस्था दुवैद्वारा प्रभावित हुन्छ। उदाहरणको लागि, सौर्य प्यानल आयातमा वृद्धि, इलेक्ट्रोनिक उद्योगको विस्तार, वा चाडपर्वको मागले तीव्र मूल्य वृद्धि गराउन सक्छ। यसको विपरीत, कम मौसमी माग वा मुद्रा उतारचढावले तीव्र गिरावट सुरु गर्न सक्छ। यसले चाँदीलाई अल्पकालीन लगानीकर्ताहरूका लागि अधिक जोखिमपूर्ण बनाउँछ तर यदि सही समयमा लगानी गरियो भने सम्भावित रूपमा अधिक फाइदाजनक पनि हुन सक्छ। धेरै नेपाली लगानीकर्ताहरूले रणनीतिक दृष्टिकोण अवलम्बन गरेका छन्, चाँदी चाडपर्व पश्चातको सुधारको समयमा किनेर र उच्च मागको अवधिमा बेच्ने गर्छन्।
यी गतिविधिहरू बुझ्नु महत्त्वपूर्ण छ। सीमित पूँजी भएका परिवारहरू चाँदी रोज्छन्, जबकि सुरक्षा र सम्पत्ति संरक्षण खोज्नेहरूले मुख्य रूपमा सुनमा निर्भर गर्छन्। दुवै धातु मिसाएर पोर्टफोलियो सन्तुलन गर्नुले जोखिम र सम्भावित प्रतिफलको सन्तुलनमा मद्दत गर्छ।
नेपालमा सुनले अपेक्षाकृत कम लगानी जोखिम प्रस्ताव गर्दछ। यसको मूल्य अल्पकालीन आर्थिक अस्थिरता, राजनीतिक उथलपुथल, वा मुद्रा उतारचढावद्वारा प्रभावित हुने सम्भावना कम हुन्छ। सुन उच्च तरलतामा रहन्छ, जसले लगानीकर्ताहरूलाई आवश्यक भएमा तीव्र रूपमा आफ्नो होल्डिङ रोकडमा रूपान्तरण गर्न अनुमति दिन्छ। साथै, हलमार्क गरिएको सुनले प्रामाणिकता सुनिश्चित गर्छ, जसले लगानी जोखिमलाई थप घटाउँछ।
यसको विपरीत, चाँदीले यसको मूल्य अस्थिरताको कारण उच्च लगानी जोखिम बोक्छ। यसले अल्पकालीन रूपमा उच्च प्रतिफल प्रदान गर्न सक्दा, यसले तीव्र गिरावटको पनि सामना गर्न सक्दछ। औद्योगिक माग, मुद्रा उतारचढाव, र विश्वव्यापी बजार गतिविधिमा अचानक वृद्धिले चाँदीको मूल्यलाई सुनभन्दा धेरै नाटकीय रूपमा प्रभावित गर्न सक्छ। लगानीकर्ताहरूले घाटा न्यूनीकरण गर्न बजार अवस्थाको सावधानीपूर्वक अनुगमन गर्नुपर्दछ, र आफ्नो खरिद र बिक्रीको समय निर्धारण गर्नुपर्दछ। धेरै नेपाली लगानीकर्ताहरूले सन्तुलित दृष्टिकोण अवलम्बन गरेका छन्, जसमा सम्भावित वृद्धिको लागि ठूलो प्रतिशत सुनमा र सानो प्रतिशत चाँदीमा आवंटन गरिन्छ।
भण्डारण र तरलतालाई विचार गरेर पनि जोखिम व्यवस्थापन गर्न सकिन्छ। सुन प्रायः बैंक लकरमा राखिन्छ, जसले सुरक्षा र मनको शान्ति सुनिश्चित गर्दछ। चाँदी सहज मूल्य भएकोले, घरमै सुरक्षित रूपमा राख्न सकिन्छ। यी जोखिम कारकहरू बुझ्नाले नेपाली परिवारहरूलाई धातु आवंटन र लगानी समयको बारेमा सूचित निर्णय गर्न मद्दत गर्दछ।

नेपाली परिवारहरूले सुन र चाँदीलाई सांस्कृतिक प्रतीक र आर्थिक साधन दुवै रूपमा हेर्छन्। सुन दशैं र तिहार जस्ता चाडपर्वहरूको अभिन्न अंग हो, जहाँ परिवारहरूले परम्परा सम्मान गर्न र आशीर्वाद सुनिश्चित गर्न भारी मात्रामा लगानी गर्छन्। विवाहहरू सुन संचयको एक महत्त्वपूर्ण कारण बनेका छन्, जहाँ परिवारहरूले दुलहीका लागि ५–१० तोला सुन खरिद गर्छन्। चाडपर्व नभएको समयमा पनि, सुनलाई भावी पुस्ताको लागि दीर्घकालीन लगानीको रूपमा लिइन्छ।
यसको विपरीत, चाँदी दैनिक र व्यावहारिक प्रयोगहरूमा अधिक सन्निहित छ। चाँदीको सिक्का, भाँडाकुँडा, पैजेब, र पूजा सामग्री ग्रामीण र शहरी घरपरिवारहरूमा सामान्य छन्। यसको सहज मूल्यको कारण, चाँदी मध्यमवर्गीय परिवारहरूका लागि विशेष गरी क्रमिक सम्पत्ति संचयको साधनको रूपमा काम गर्दछ। चाँदीसँग सौर्य प्यानल, इलेक्ट्रोनिक्स, र चिकित्सा उपकरणहरूमा यसको औद्योगिक प्रयोगको कारण सम्भावित वृद्धि पनि हुन्छ। नेपाली लगानीकर्ताहरूले चाँदीको मूल्य प्रवृत्तिबाट लाभ लिन प्रायः यी क्षेत्रहरूको अनुगमन गर्छन्।
नेपालमा तरलता अर्को महत्त्वपूर्ण कारक हो। सुन बैंकहरू र लाइसेन्स प्राप्त जौहरीहरू मार्फत विशेष गरी काठमाडौं, पोखरा, र अन्य प्रमुख शहरहरूमा चाँडै बेच्न सकिन्छ। चाँदी, तरल भए पनि, स्थानीय बजारमा उचित मूल्य सुनिश्चित गर्न थप प्रयासको आवश्यकता पर्न सक्छ। सांस्कृतिक महत्त्व, लगानी सम्भावना, र तरलताको बीचको सन्तुलनले नेपाली परिवारहरूको सुन र चाँदी आवंटनको निर्णयलाई प्रेरित गर्दछ।


नेपालमा सुन मुख्यतः दुई उद्देश्यका लागि प्रयोग हुन्छ: गहना र लगानी। हार, चुरा, मुन्द्री, र औंठी जस्ता गहनाको खरिद सांस्कृतिक रूपमा महत्त्वपूर्ण छ, विशेष गरी विवाह, चाडपर्व, र पारिवारिक अनुष्ठानहरूको समयमा। सुनको बार वा सिक्कामा लगानी मुद्रास्फीतिविरुद्ध संरक्षण, सेवानिवृत्ति कोष निर्माण, र पुस्तादरपुस्तको सम्पत्ति सुरक्षित गर्न प्रयोग हुन्छ। सुनको पुनर्बिक्री मूल्य उच्च हुन्छ, जसले यसलाई सजावटी र आर्थिक सम्पत्ति दुवै बनाउँछ।
चाँदी, गहनाको लागि पनि प्रयोग हुँदा, दैनिक भाँडाकुँडा, धार्मिक कलाकृतिहरू, सिक्का, र साना उपहारहरूमा अधिक सामान्य छ। सौर्य प्यानल र इलेक्ट्रोनिक्स सहितको औद्योगिक प्रयोगले थप लगानी कारण प्रदान गर्दछ। चाँदी सहज मूल्य भएकोले, परिवारहरूले यसलाई नियमित रूपमा किनेर क्रमिक रूपमा सम्पत्ति निर्माण गर्न सक्छन्। दुवै धातुहरू शुद्धता सुनिश्चित गर्न हलमार्क गरिएका हुन्छन्, जसले खरिदकर्ता र लगानीकर्ताहरूलाई विश्वास दिलाउँछ।
| एकाइ | बराबर ग्राम | बराबर तोला | आजको बराबर सुनको मूल्य | आजको बराबर चाँदीको मूल्य |
|---|---|---|---|---|
| १ तोला | ११.६६३८ ग्राम | १ तोला | रु ३,०१,४०० | रु ६,१९० |
| १० ग्राम | १० ग्राम | ०.८५७३ तोला | रु २,५८,३९०.२२ | रु ५,३०६.६९ |
| १ आना | ०.७२८९ ग्राम | ०.०६२५ तोला | रु १८,८३७.५० | रु ३८६.८८ |
| १ लाल | ०.११६६ ग्राम | ०.०१ तोला | रु ३,०१४ | रु ६१.९० |